Strój / Zbroja

03-03-2005

Ozdoby


Tekst opisujący ten jakże ważny element ubioru każdego mieszkańca Skandynawii.
Strój / Zbroja
Arnor

W średniowieczu, szczególnie wczesnym ozdoby były wyznacznikiem statusu społecznego i zamożności. Zarówno kobiety jak i mężczyŹni przywiązywali do ozdób wielką wagę. Co biedniejsi nosili się w brązowych, cynowych lub żelaznych precjozach wieszając na szyi szklane paciorki czy bursztyny. Zamożniejsi gustowali w srebrze i złocie. Niezależnie jednak od warstwy społecznej można przyjąć, że ozdoby wszelakie były nieodzowną częścią ubioru. Tym bardziej dziwi fakt, iż wiele osób pomija, ignoruje ten element stroju. Dla mnie stanowi on tak samo ważną część jak buty czy koszula. Lekceważenie tego elementu jest dla mnie błędem, na który poważny odtwórca historii nie powinien sobie pozwalać. I nie pomogą tu utyskiwania na brak dostępności i wysoką cenę ozdób. Na każdym festynie bowiem można kupić podstawowe ozdoby wykonane z różnych metali i w różnej cenie. Ostatecznie zrobienie prostej żelaznej lub metalowej fibuli nawet w warunkach domowych (nawet mieszkając w bloku) nie nastręcza większych problemów.


Rys. 1 Miedziane i żelazne fibule.

Najbardziej rozpowszechnionymi elementami zdobniczymi stroju są wszelkiego rodzaju zapinki, broszki i fibule. Nietrudno się domyśleć dlaczego. Spinano nimi tuniki, płaszcze a ich specjalnymi "żółwiowymi" modelami wikińskie kobiety spinały ramiączka wełnianych fartuchów.

Fibule (Rys 1) to zapinki o specjalnej konstrukcji, najczęściej stosowane do spinania płaszczy. Ich konstrukcja jest dość prosta wiec wykonanie też nie nastręcza większych trudności. Jeśli do tego weŹmiemy model odlany (odkuty) z pośledniego metalu, mamy tanią acz estetyczną i nieodzowną ozdobę.


Rys. 2 Broszki.

Pozostałe rodzaje broszek w formach kolistych lub innych (Rys 2) są już droższe i trudniejsze do wykonania, gdyż ich wykonanie wiąże się z odlewnictwem. Skomplikowane ornamenty i wygląd tym bardziej utrudnia ich wykonanie. Broszki takie jednak doskonale prezentują się jako element stroju dlatego mimo ceny często spotyka się je jako część ubioru.

Dość specyficznym rodzajem broszki jest wspomniana już wcześniej brosza żółwiowa. Jest ona nieodzowną częścią kobiecego stroju.

Przy jej pomocy zapina się ramiączka fartucha. Do nich również doczepia się inne ozdoby takie jak szklane paciorki, lunule (wisiorki w kształcie księżyców), bursztyny itp., itd. Wzorów takich broszek jest podobnie jak wszystkich innych elementów niezwykle wiele.


Rys. 4 Broszki żółwiowe.

We wczesnym średniowieczu dużą popularnością cieszyły się również pierścienie. MężczyŹni zakładali na palce sygnety i obrączki stylizowane na węże, smoki lub po prostu grawerowane w fantazyjne ornamenty.


Rys. 5 Pierścienie.

Najlepszym jednak jak się zdaje miejscem do eksponowania ozdób była szyja dlatego noszono na niej wiele różnorakich wisiorów. Począwszy od kłów dzika, przez wyobrażenia smoków, Walkirii a na jakże znanych każdemu młotach Thora kończąc. Zauważyć należy, iż noszono je nie tylko dla ozdoby. Młoty natenczas były symbolami magicznymi mającymi przynieść wojownikowi szczęście w walce.


Rys. 6 Wisiorki.

Również pasy ozdabiano w bogaty sposób. Odlewane okucia i zakończenia często były wykonywane z drogich kruszców a nieraz noszono więcej niż jeden pas.


Rys. 7 Sprzączki i okucia pasów.

Ozdabiano również inne elementy ekwipunku. Rogi do picia i grania często okuwano w srebro (rys 8) a pochwy mieczy (nie wspominając o rękojeściach, głowicach i jelcach) zdobiły wzorzyste okucia (Rys 9).


Rys. 7 Róg.

Rys. 9 Skuwka (tzw "trzewik") od pochwy "wikińskiego" miecza.

Kobiety jak już wspomniałem nosiły ozdoby przypinane często do broszek żółwiowych. Wśród tych ozdób prym wiodły szklane i gliniane paciorki oraz bursztyny. Pomiędzy którymi zawieszano inne ozdoby. Niejednokrotnie wiele sznurów ozdób wisiało na kobiecej szyi.

Wśród słowiański kobiet rozpowszechnione były jeszcze dwa elementy rzadko lub wcale nie spotykane na Skandynawii. Pierwszy z nich to tzw. kabłączki skroniowe. Czyli koliste "kabłączki" wykonane z metalu przytwierdzone do paska krajki lub rzemienia zawiązywanego na czole. A drugie to kolczyki. Rozpowszechnione wśród Słowian a zupełnie ignorowane przez ludy skandynawskie.


Rys. 11 Kabłączki skroniowe.

Nie sposób oczywiście opisać i pokazać wszystkie ozdoby jakich używano we wczesnym średniowieczu. Jednak Na podstawie tego krótkiego artykułu widać już jakie było ich bogactwo. Może ten fakt zwróci uwagę tych, którzy "zapomnieli" o ozdobach.